AKSARAY KENTİ COĞRAFİ KONUMUNUN İKTİSADİ GELİŞMEYE ETKİSİ ÜZERİNE TARİHSEL BİR DEĞERLENDİRME

This study aims to discuss the importance of background and geographical features of a city for its economic progress. Key consideration for the study is that the geographic location of a city being its destiny. It is foreseen that ways to use it for economic progress do exist for cities. “Is environment the reason for human behavior that shapes their economic behaviour?” and “How important is a town’s location and historical heritage for its development potential?” questions asked as the focal points of the study. The first chapter of the study aims to examine the cause of differences in population growth rate for cities in different locations. Then discussed how emerging population density can evolve into forming a city. It is concluded that this process, “city identity” as it’s named in this study, cause such cities affect nearby settlements. Second chapter investigates the roles imposed to surrounding cities by those that achieved to become political civic centers. It is concluded that the hinterland cities become a part of an integration around the subject economic centers. Also, it is concluded that, the “Konya Integration”, which also includes Aksaray, suffered an economic decline after it has been conquered by Ottomans. Third chapter discusses Aksaray’s disadvantages inherited from its geography. It is deducted that goods to be produced in Aksaray, which has no coasts and is distant to railways, should be meritable goods that require expertise and capital. Throughout the study, the historical background that shapes modern day Aksaray economy is evaluated. It is suggested in the study that Aksaray should evolve its demography into skilled labour in order to avoid the negative effects of its logistic disadvantages of  its location.

Bu çalışmada; Aksaray kenti özelinde, yerleşim yerlerinin tarihsel arka planları ve mekânsal özgünlüklerinin, kentlerin iktisadi kalkınma süreçlerine olan etkisini tartışmak amaçlanmıştır. Coğrafyanın bir kentin kaderi olduğu önermesi, temel hareket noktası olarak kabul edilmiştir. Ancak, bunu avantaja çevirme yollarının aranılabileceği öngörülmüştür. İnsan davranışlarını ve onların ekonomik faaliyetlerini şekillendiren fiziki çevre midir? Bir kentin iktisadi gelişim potansiyeli üzerinde coğrafi konumun ve tarihsel geçmişin etkisi ne düzeydedir? Bu soruların cevaplarını aramak çalışmanın temel amacını teşkil eder. Çalışmanın ilk bölümünde; tarih sahnesine çıkan farklı yerleşimler üzerinde görülen nüfus artış hızı farklılıklarının gerekçelerini sorguladık. Oluşan nüfus yoğunluğunun, bir kentin ortaya çıkmasını nasıl sağladığını tartıştık. Kent hüviyeti kazanmak olarak tarif ettiğimiz bu süreçler sonucunda, daha avantajlı olanların, çevre yerleşimleri etki altına alabildiği sonucuna vardık. İkinci bölümde, çevrelerine üstünlük sağlamayı başaran ve siyasi yönetim merkezi olan kentlerin diğer kentlere dayattığı rolleri sorguladık. Bir başka kentin hinterlandı olma rolünü kabul eden kentin, söz konusu merkezin çevresinde oluşan bir entegrasyonun parçası haline geldiğini tespit ettik. Tarihsel süreçte, Aksaray’ın bağlı olduğu bir “Konya Entegrasyonu” oluşumunun gerçekleştiğini ve Osmanlı fetihlerinden sonra bu entegrasyona tabi unsurların iktisadi bir gerileme evresi yaşadığı sonucuna vardık. Üçüncü bölümde; Aksaray özelinde, coğrafyadan kaynaklanan dezavantajları sorguladık. Limana sahip olmayan ve demiryolu ulaşım hatlarının dışında kalan Aksaray’da üretilecek malların; uzmanlık ve sermaye gerektiren, nitelikli mallar olmalarının gerekliliği yönünde çıkarımlar yaptık.  Çalışma boyunca; Aksaray ekonomisinin güncel görünümünü şekillendiren tarihsel arka planın bir değerlendirmesini yapmış olduk. Lojistik kaynaklı coğrafi dezavantajların olumsuz etkilerini azaltmak üzere; kentin demografik yapısını uzmanlık sahibi bir işgücüne dönüştürmek gerektiği sonucuna vardık.