EN
TR
Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931)
Öz
Aksaray, Anadolu’nun ortasında, yolların kesişme noktasında yer alan bir şehirdir. Birçok devletin iz bıraktığı kadim bir coğrafyadır. Özellikle Anadolu Selçukluları Devleti döneminde parlak günler yaşamış; cami, han, kervansaray, köprü ve daha birçok eserle mamur edilmiştir. Daha sonraki asırlarda sıradan bir Anadolu şehri olmuştur. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde idari statüsü tenzil edilmiş ve 19. yüzyılın ikinci yarısı olmadan kaza (ilçe) olmuştur. 1920’ye kadar bu şekilde idare edilen Aksaray, Millî Mücadele’nin başlamasından kısa bir süre sonra müstakil liva yapılmıştır. 1923’te vilayet olan Aksaray sadece on yıl sonra yeniden kaza rütbesine düşürülmüştür. Aksaray başka bir ifadeyle Aksaraylılar ne olursa olsun bu kararlara karşı bir kızgınlık göstermeden zor zamanlarda devletin ve milletin yarasına merhem olmaya ellerinden geldiğince gayret göstermişlerdir. “Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931)” başlıklı çalışmada II. Meşrutiyet ile Cumhuriyetin ilk yılları arasındaki yaklaşık yirmi iki yıllık süredeki yardımlar tespit edilmeye çalışılmıştır. II. Meşrutiyet dönemiyle alakalı olarak Konya’da neşredilmiş gazetelere müracaat edilmiştir. Çünkü Aksaray idari taksimatta 19. yüzyılın ortalarından 1920’ye kadar Konya Vilayeti’nin Niğde Sancağının bir kazasıdır. Aksaray’da gazete, dergi olmadığı gibi Niğde’de de mevcut değildir. Bunun içindir ki süreli yayın sadece vilayette vardır. Konya Vilayet Gazetesi, Babalık Gazetesi önemli kaynaklardır. Cumhuriyet döneminde ise vilayet olan Aksaray’ın 1926 yılında “Aksaray Vilayet Gazetesi” neşriyata başlamıştır. Aksaray’ın orduya ve diğer yerlere yaptığı yardımlar için bahsi geçen gazeteler ve Devlet Arşivi’nde bulunan belgeler taranmıştır. Aksaraylıların Balkan Savaşları yıllarında ve sonrasında orduya yaptığı yardımlar tabloyla gösterilmiştir. Birinci Dünya Savaşı’ndan mağlup ayrılmış ve işgal edilmiş Osmanlı Devleti’nin enkazından yeni bir devlet kuran Türk Milletinin her ferdinin yaptığı gibi Aksaraylılar da yardımcı olmuştur. Ordunun en önemli ihtiyaçlarından olan tayyare için Aksaray’ın 1920-1933 arasında ilçesi olan Şereflikoçhisar’ın daha cömert olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKSARÂYÎ, Kerimüddin Mahmud (2000). Müsâmeretü’l-Ahbâr. çev. Mürsel Öztürk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- BOZİS, S. (2004). Kapadokya Lezzeti (Kapadokyalı Rumların Yemek Kültürü, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- ÇETİNTÜRK, E. N. (1986). Aksaray (Niğde) ve Çevresinde Türk Eserleri, Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.
- ERDAL, Z. (2014). Aksaray’da Türk Devri Mimarisi, Doktora Tezi. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
- GÜL, M. F. (2020a). Aksaray’ın Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Yapısı. Doktora Tezi, Niğde: Ömer Halisdemir Üniversitesi.
- GÜL, M. F. & O. Özdil (2020). Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Aksaray’da Sel Felâketi. Ankara: Akademisyen Kitabevi Yayınevi.
- İBN BİBİ. (1996). El-Evâmirü’l-Alâ’iyye Fi’l-Umûri’l-Alâ’iyye. çev. Mürsel Öztürk, I-II, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- ŞİKARİ. (1946). Karaman Oğulları Tarihi. çev. Mahmud Mesud Koman, Konya:
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2021
Gönderilme Tarihi
9 Aralık 2020
Kabul Tarihi
26 Haziran 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 5 Sayı: 1
APA
Gül, M. F. (2021). Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 21-41. https://doi.org/10.38122/ased.838348
AMA
1.Gül MF. Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931). ASED. 2021;5(1):21-41. doi:10.38122/ased.838348
Chicago
Gül, Mustafa Fırat. 2021. “Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931)”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 (1): 21-41. https://doi.org/10.38122/ased.838348.
EndNote
Gül MF (01 Haziran 2021) Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 1 21–41.
IEEE
[1]M. F. Gül, “Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931)”, ASED, c. 5, sy 1, ss. 21–41, Haz. 2021, doi: 10.38122/ased.838348.
ISNAD
Gül, Mustafa Fırat. “Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931)”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5/1 (01 Haziran 2021): 21-41. https://doi.org/10.38122/ased.838348.
JAMA
1.Gül MF. Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931). ASED. 2021;5:21–41.
MLA
Gül, Mustafa Fırat. “Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931)”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 5, sy 1, Haziran 2021, ss. 21-41, doi:10.38122/ased.838348.
Vancouver
1.Mustafa Fırat Gül. Aksaraylıların Yardımseverliğine Dâir Tespitler (1909-1931). ASED. 01 Haziran 2021;5(1):21-4. doi:10.38122/ased.838348