Demiryolu Ulaşımının Aksaray İl Ekonomisine Muhtemel Etkileri

Ulaşım altyapısındaki iyileştirme, sosyo-ekonomik gelişim ve bölgesel eşitsizliğin giderilmesindeki en etkili faktörlerden bir tanesidir. Bu hususta Aksaray ilinin ekonomik açıdan canlanması, bölgesel eşitsizliğin giderilmesi ve bünyesinde bulundurduğu potansiyeli açığa çıkarması için demiryolu ulaşımı son derece önemli olan bir belirleyicidir. Aksaray ilinin içerisinde bulunduğu iki adet yüksek hızlı demiryolu projesi bulunmaktadır. Söz konusu projeler 2000’li yılların başında planlanmasına rağmen yüksek kurulum maliyetlerinden dolayı askıya alınmış ve hayata geçirilememiştir. Projelerden birincisi; Antalya, Konya, Aksaray, Nevşehir ve Kayseri güzergâhlı yolcu kapasiteli yüksek hızlı tren projesidir. İkincisi ise; Mersin, Adana, Niğde, Aksaray, Kırşehir, Kırıkkale, Çorum ve Samsun güzergâhlı yük ve yolcu kapasiteli yüksek hızlı tren projesidir. Bütün bu bilgiler ışığında demiryolu ulaşımının Aksaray ili için büyük önem arz ettiği düşüncesinden yola çıkarak, bu çalışmada demiryolu ulaşımı inşa edildiği takdirde şehre sağlayacak olduğu olası faydalar üzerinde durulmuş ve demiryolu bağlantısından en etkin şekilde nasıl yararlanılacağı konusu ele alınmıştır. Bu doğrultuda küresel ölçekte seçilmiş ülkelerin (Almanya, Fransa, Japonya, İsveç, Çin, Kore) şehirlerinde demiryollarının nasıl etki oluşturduğu incelenmiştir. Bu bilgilerden hareketle, demiryolu ulaşımının şehir ekonomisi üzerindeki muhtemel etkileri Aksaray il örneği için analiz edilmiştir. Sonuç olarak, şehirdeki ulaşım sektörünün %40 ile %63 oranları arasında bir payın demiryolu ulaşımına ait olması beklenmektedir. Şehrin seyahat talebinde genel bir artış yaşanacağı ifade edilebilir. İş seyahatlerinde %33 ile %43 oranları arasında bir artış gerçekleşebileceği beklentiler arasındadır. Olası bir demiryolu sistemiyle beraber Aksaray ilinin; genel istihdam oranında %20, tarım sektöründe %30, sanayi sektöründe %40 ve hizmet sektöründe %50 civarında artışların yaşanabileceği muhtemel etki varsayımlarımız arasında yer almaktadır. Sektörlerde gerçekleşmesini beklediğimiz muhtemel artışlardan yola çıkarak, Aksaray ilinin GSYH değerinin yaklaşık %35 oranında yükselebileceği sonucuna varılmıştır. Genel olarak araştırma sonucunda; Aksaray iline olası bir demiryolu hattı inşa edildiği takdirde şehir ekonomisinin demiryolu hattından olumlu etkilenebileceği sonucuna ulaşılmıştır. *Bu çalışma, yazarın Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde 2019 yılında tamamladığı “Demiryolu Ulaşımının Şehir Ekonomisine Muhtemel Etkileri: Aksaray İli Örneği” başlıklı yüksek lisans tezinden üretilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ulaşım Planlaması, Bölgesel İktisat, Kent İktisadı Bilim Kodu : 110319, 117204, 112113

Abstract Improvement in transport infrastructure is one of the most effective factors in socio-economic development and elimination of regional inequality. In this regard, railway transportation is an extremely important determinant for the economic revival of Aksaray province, eliminating regional inequality and revealing the potential it contains. There are two high-speed railway projects in Aksaray province. Although these projects were planned in the early 2000s, they were suspended due to high installation costs and could not be implemented. The first of the projects; It is a high-speed train project with a passenger capacity on Antalya, Konya, Aksaray, Nevşehir and Kayseri routes. The second is; It is a high speed train project with freight and passenger capacity on Mersin, Adana, Niğde, Aksaray, Kırşehir, Kırıkkale, Çorum and Samsun routes. In the light of all this information, starting from the idea that railway transportation is of great importance for the province of Aksaray, in this study, the possible benefits that will be provided to the city if railway transportation is built, and the issue of how to benefit from the railway connection in the most effective way is discussed. In this direction, it has been examined how the railways affect the cities of selected countries (Germany, France, Japan, Sweden, China, Korea) on a global scale. Based on this information, the possible effects of railway transportation on the city economy were analyzed for the Aksaray province example. As a result, a share between 40% and 63% of the transportation sector in the city is expected to belong to railway transportation. It can be stated that there will be a general increase in the travel demand of the city. An increase of 33% to 43% in business trips is among the expectations. Aksaray province with a possible railway system; It is among our possible impact assumptions that there may be 20% increases in the general employment rate, 30% in the agricultural sector, 40% in the industrial sector and around 50% in the service sector. Based on the possible increases that we expect to occur in the sectors, it is concluded that the GDP value of Aksaray province may increase by approximately 35%. In general, as a result of the research; It has been concluded that if a possible railway line is built in Aksaray, the city economy can be positively affected by the railway line. * This article is derived from the author’s master’s thesis: Koç, B. (2019). Demiryolu Ulaşımının Şehir Ekonomisine Muhtemel Etkileri: Aksaray İli Örneği (Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü). Key Words : Transportation Planning, Regional Economics, Urban Economics Science Code: 110319, 117204, 112113