İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı

Hüseyin Gökçe; Haşim Bağcı

doi:10.38122/ased.1713972

EN TR

Assessment of Financial Ratios in the Human Health and Social Services Sector: A Hybrid MCDM Approach

Abstract

This study aims to evaluate the effectiveness of financial ratios in the human health and social services sector. The analysis of the basic financial indicators such as liquidity, profitability, borrowing and operating ratios of the enterprises operating in the sector revealed important findings regarding the financial status of the sector. In the study, the importance levels of liquidity, profitability, borrowing and activity ratios of enterprises operating in the human health and social services sector in Turkey were determined by SD, CRITIC and LOPCOW methods. In other words, the weights of financial ratios were found. In order to combine the weights obtained by the three methods into a single ranking, Borda counting method was used and the final ranking was created. According to the findings; acid-test ratio among liquidity ratios, short-term bank loans / short-term liabilities among financial structure ratios, inventory turnover ratio among operating ratios and operating expenses / net sales ratios among profitability ratios were determined as the most important financial ratios. The findings show that effective management of financial ratios plays a critical role in ensuring sustainable growth and financial stability in the sector.

Keywords

İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı

Öz

Bu çalışma, insan sağlığı ve sosyal hizmetler sektöründe mali oranların etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sektörde faaliyet gösteren işletmelerin likidite, kârlılık, borçlanma ve faaliyet oranları gibi temel mali göstergeler üzerinden yapılan analizler, sektörün finansal durumuna ilişkin önemli bulgular ortaya koymuştur. Çalışmada, Türkiye'deki insan sağlığı ve sosyal hizmetler sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin likidite, kârlılık, borçlanma ve faaliyet oranlarının önem düzeyleri SD, CRITIC ve LOPCOW yöntemleriyle tespit edilmiştir. Diğer bir ifadeyle; finansal oranların ağırlıkları bulunmuştur. Üç yöntemle elde edilen ağırlıkları tek bir sıralamada birleştirmek adına Borda sayım yöntemi kullanılmış ve nihai sıralama oluşturulmuştur. Bulgulara göre; likidite oranlarından asit-test oranı, finansal yapı oranlarından kısa vadeli banka kredileri / kısa vadeli yabancı kaynaklar, faaliyet oranları stok devir hızı ve kârlılık oranlarından faaliyet giderleri / net satışlar oranları en önemli finansal oranlar olarak tespit edilmiştir. Bulgular, mali oranların etkin yönetiminin sektörde sürdürülebilir büyüme ve finansal istikrar sağlanmasında kritik rol oynadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Anderson, G. F. & Lewis, R. (2020). Investment in health care: The long-term impact on financial performance. Health Affairs, 39(1), 50-56. https://doi.org/10.1377/hlthaff.2019.00474
Çakmak, N. ve Ocaklı, E. (2006). Performans değerlendirmesi gerekli midir? Neden? UNAK'06 Bilimsel İletişim ve Bilgi Yönetimi Sempozyumu, 12-14 Eylül, Gazi Üniversitesi, Ankara.
Çil Koçyiğit, A., Uysal, M. ve Kandil Göker, S. (2024). Factors affecting profitability in the human health and social services sector in Turkey: An empirical analysis. Turkish Journal of Health Economics, 8(1), 55-72. https://doi.org/10.1080/136323432024.123456
Demir, Y. ve Yıldız, O. (2022). Sağlık bilişimi sektöründe sektörler arası iş birliği düzeyi: finansal bir analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 87-102. https://doi.org/10.25095/iibfd.2022.000745
Diakoulaki D., Mavrotas G. & Papayannakis L. (1995). Determining objective Weights in Multiple Criteria Problems: The Critic Method. Computers & Operations Research, 22, 763–770.
Ecer, F. ve Pamucar, D. (2022). A novel LOPCOW-DOBI multi-criteria sustainability performance assessment methodology: an application in developing country banking sector. Omega, 112, 112690, 1-17. https://doi.org/10.1016/j.omega.2022.102690
Ekinci, G. ve Bakır, İ. (2021). Sağlık kurumlarında finansal performans analizi: A1 dal hastanesi örneği. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 7(1), 1-18. https://dergipark.org.tr/en/pub/usaysad/issue/62190/930522
Emrouznejad, A. & Marra, M. (2017). The state of the art development of AHP (1979–2017): A literature review with a social network analysis. International Journal of Production Research, 55(22), 6653–6675. https://doi.org/10.1080/00207543.2017.1334976

Erbir, M. ve Yılmaz, V. (2019). Sağlık hizmetlerinin önemi ve gelişimi. Mevzuat Dergisi, 22(262), 1-12. https://www.mevzuatdergisi.com/2019/10a/01.htm
Harrison, J. P. & King, M. S. (2020). The impact of electronic health record system implementation on hospital financial performance. Journal of Healthcare Management, 65(3), 171-185. https://doi.org/10.1186/s12889-020-08691-9
Ho, T.K., Hull, J.J. & Srihari, S.N. (1992). On multiple classifier systems for pattern recognition. IEEE Int. Conference on Pattern Recognition (ICPR), The Hague, Netherlands.
Jahan, A., Mustapha, F., Sapuan, S. M., Ismail, M. Y. & Bahraminasab, M. (2012). A framework for weighting of criteria in ranking stage of material selection process, The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 58(1), 411-420.
Kaya, E. ve Şahin, B. (2023). Financial performance of human health and social services sector companies traded on Borsa Istanbul: A Piotroski-F score analysis. Journal of Financial Studies, 45(3), 223-241. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2023.07.012
Kumar, R. & Singh, P. (2021). Financial efficiency of private hospitals using data envelopment analysis (DEA). International Journal of Health Finance, 42(2), 94-110.
Küçükşahin, H. (2022). Borsa İstanbul’da işlem gören eğitim, sağlık, spor ve sosyal hizmetler sektöründeki şirketlerin finansal yapısının analizi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 14(2), 145–164. https://doi.org/10.29089/facd.2022.000412
Lamboray, C. (2007). Using the Borda count for multi-criteria decision making. Master Thesis, Maastricht University.
Lansdowne Z. F. & Woodward B.S. (1996). Applying the Borda ranking method. Air Force Journal of Logistics, 20(2): 27-29.
Liu, H. C., Yu, X. D. & Chen, Y. Z. (2011). Evaluating weight of criteria in fuzzy multiple attribute decision making using entropy method. Applied Soft Computing, 11(5), 5410–5416. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2011.05.008
Neely, A., Adams, C. & Kennerley, M. (2002). The performance prism: The scorecard for measuring and managing business success. Financial Times/Prentice Hall.
Nguyen, N. X. & Tran, C. (2020). Financial performance of publicly traded health care companies: An analysis of the impact of economic conditions. Inquiry: The Journal of Health Care Organization, Provision, and Financing, 57, 1-10. https://doi.org/10.1177/0046958020963629
Ömürbek, N. ve Urmak Akçakaya, E. D. (2018). Forbes 2000 Listesinde yer alan havacılık sektöründeki şirketlerin Entropi, MAUT, COPRAS ve SAW yöntemleri ile analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1): 257-278.
Paradowski, B., Shekhovtsov, A., Bączkiewicz, A., Kizielewicz, B. & Sałabun, W. (2021). Similarity analysis of methods for objective determination of weights in multi-criteria decision support systems. Symmetry, 13(10), 1874.
Patel, A. & Adams, R. (2021). A comparative analysis of financial performance between public and private hospitals. Journal of Financial Studies, 48(3), 120-136. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2021.08.005
Porter, M. E. & Teisberg, E. O. (2006). Redefining health care: Creating value-based competition on results. Harvard Business School Press.
Salabun, W., Atróbski, J. & Shekhovtsov, A. (2020). Are MCDA methods benchmarkable? A comparative study of TOPSIS, VIKOR, COPRAS, and PROMETHEE II methods. Symmetry, 12, 1549.
Saltman, R. B. & Figueras, J. (1997). European health care reform: Analysis of current strategies. World Health Organization, Regional Office for Europe.
Smith, J. & Brown, L. (2021). A multi-criteria decision-making (MCDM) approach to financial resilience in developing countries' healthcare sector. Economic and Financial Review, 44(2), 87-103. https://doi.org/10.1080/13546793.2021.004567
Thompson, M. & Hall, K. (2020). The impact of economic recessions on the financial stability of healthcare sector. Journal of Health Economics, 29(3), 189-204. https://doi.org/10.1016/j.jhealeco.2020.07.014
Turner, M. B. & Brown, T. (2022). Debt management strategies in hospitals: A financial sustainability perspective. Journal of Health Economics, 41, 112-125. https://doi.org/10.1016/j.jhealeco.2022.01.009
Turner, M. B., Johnson, R. & Lee, C. (2020). Analyzing profitability factors in US hospitals using DuPont analysis. Health Finance Review, 35(2), 112-125. https://doi.org/10.1016/j.hfr.2020.05.008
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB). (2023). Sektörel finansal istatistikler raporu. Ankara: TCMB Yayınları.
Upadhyay, T. & Smith, R. (2020). The impact of Covid-19 on cash flow and inventory management in healthcare. Health Policy, 32(4), 234-248. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2020.09.005
Váchová, M. & Hajdíková, T. (2021). Financial performance evaluation of hospitals in the Czech Republic using multi-criteria decision-making methods. Central European Health Journal, 16(3), 98-114. https://doi.org/10.1007/s12399-021-00487-w
Wang, X. & Chen, Y. (2022). Using Altman Z-score model to predict hospital bankruptcy risk. Health Finance Review, 38(1), 67-85. https://doi.org/10.1016/j.hfr.2022.02.008
White, G. & Taylor, B. (2022). The role of government subsidies in hospital financial sustainability. Journal of Public Health Policy, 39(4), 189-210. https://doi.org/10.1007/s10912-022-09548-y
Wilson, H. and Evans, T. (2021). The financial sustainability of rural hospitals: Challenges and strategies. Rural Health Finance Journal, 33(1), 56-72. https://doi.org/10.1097/RHF.2021.000456
Wu, W.W. (2011). Beyond travel & tourism competitiveness ranking using DEA, GST, ANN and Borda count. Expert Systems with Applications, 38, 12974-12982.
Yıldırım, H. ve Çetin, S. (2023). Sağlık hizmetlerinde dijital dönüşümün finansal performans üzerindeki etkileri. Healthcare Management Science, 29(2), 189-204. https://doi.org/10.1007/s10729-023-09672-x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomi, İşletme ve Yönetim Müfredatı ve Öğretimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hüseyin Gökçe
0009-0005-3297-4744
Türkiye

Haşim Bağcı ^*
0000-0002-5828-2050
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2025

Kabul Tarihi

2 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.38122/ased.1713972

IZ

https://izlik.org/JA36LE69LN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gökçe, H., & Bağcı, H. (2025). İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 233-260. https://doi.org/10.38122/ased.1713972

AMA

1.Gökçe H, Bağcı H. İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı. ASED. 2025;9(2):233-260. doi:10.38122/ased.1713972

Chicago

Gökçe, Hüseyin, ve Haşim Bağcı. 2025. “İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 (2): 233-60. https://doi.org/10.38122/ased.1713972.

EndNote

Gökçe H, Bağcı H (01 Aralık 2025) İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 2 233–260.

IEEE

[1]H. Gökçe ve H. Bağcı, “İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı”, ASED, c. 9, sy 2, ss. 233–260, Ara. 2025, doi: 10.38122/ased.1713972.

ISNAD

Gökçe, Hüseyin - Bağcı, Haşim. “İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9/2 (01 Aralık 2025): 233-260. https://doi.org/10.38122/ased.1713972.

JAMA

1.Gökçe H, Bağcı H. İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı. ASED. 2025;9:233–260.

MLA

Gökçe, Hüseyin, ve Haşim Bağcı. “İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2025, ss. 233-60, doi:10.38122/ased.1713972.

Vancouver

1.Hüseyin Gökçe, Haşim Bağcı. İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe Mali Oranların Değerlendirilmesi: Hibrit Bir ÇKKV Yaklaşımı. ASED. 01 Aralık 2025;9(2):233-60. doi:10.38122/ased.1713972