Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz

Serap Ürüt Saygın; Ahmed Rüchan İşler

doi:10.38122/ased.1596114

EN TR

Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz

Öz

Bu çalışmada, 2000-2020 dönemi için sağlık harcamalarının ekonomik büyümeye etkisi, D8 (Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye) ülkelerine ait panel veriler kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada sağlık harcamaları değişkeni olarak kişi başına cari sağlık harcaması ve ekonomik büyüme göstergesi olarak kişi başına düşen gayri safi yurt içi hâsıla değişkeni kullanılmıştır. Ayrıca doğumda beklenen yaşam süresi ile doğumda beklenen bebek ölüm oranı analize kontrol değişken olarak dâhil edilmiştir. Sağlık harcamasının ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin panel veri analizi yöntemi kullanılarak incelendiği çalışmada, ilk olarak model seçim testleri yapılmıştır. Panel veri analizinde yapılan testler sonrasında sabit etkiler modelinin kullanılması gerektiği tespit edilmiştir. Bu çerçevede modele ilişkin varsayım testleri yapılmış ve model son aşamada Driscoll-Kraay tahmincisi kullanılarak test edilmiştir. Çalışmanın sonucunda sağlık harcamalarının ekonomik büyümeyi pozitif yönlü etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağır, H. ve Tıraş, H. H. (2018). Türkiye’de sağlık harcama türlerinin değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 643-670.
Akar, S. (2014). Türkiye’de sağlık harcamaları, sağlık harcamalarının nisbi fiyatı ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi, 21(1), 311-322.
Akın, C. S. (2007). Sağlık ve sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye’de sağlık sektörü ve harcamaları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı, Adana.
Arısoy, İ., Ünlükaplan, İ. ve Ergen, Z. (2010). Sosyal harcamalar ve iktisadi büyüme ilişkisi: Türkiye ekonomisinde 1960-2005 dönemine yönelik bir dinamik analiz. Maliye Dergisi, 158, 398-421.
Atasayar, Y. (2021). Sağlık harcamaları, fiziki sermaye birikimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerinde bir inceleme. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı, Nevşehir.
Aydemir, C. ve Baylan, S. (2015). Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine bir uygulama. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7(13), 471-435.
Bedir, S. (2016). Healthcare expenditure and economic growth in developing countries. Advances in Economics and Business, 4(2), 76-86.
Bhargava, A., Jamison, D. T., Lau, L., ve Murray, C. J. L. (2001). Modeling the effects of health on economic growth. Journal of Health Economics, 20(3), 423–440.

Cebeci, E. ve Ay, A. (2016). The effects of health expenditures on economic growth: A panel regression analysis on BRICS countries and Turkey. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 0(ICEBSS özel sayısı), 91-102.
Cömertler Şimşir, N., Çondur, F., Bölükbaş, M., Alataş, S. (2015). Türkiye’de sağlık ve ekonomik büyüme ilişkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar (604), 43- 54.
Çakmak, E. ve Gümüş, S. (2005). Türkiye’de beşeri sermaye ve ekonomik büyüme: Ekonometrik bir analiz (1960-2002). Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 60(1), 59-72.
Dağdemir, Ö. (2009). Sağlık ve ekonomik büyüme: 1960-2005 döneminde gelişmekte olan ülkelerde sağlık ve ekonomik büyüme arasındaki karşılıklı ilişkinin analizi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi, 64(2), 76-96.
Driscoll, J. C. ve Kraay, A. C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent panel data. Review of Economics and Statistics, 80(4), 549-560.
Dünya Bankası - https://data.worldbank.org/indicator/NY.ADJ.NNTY.PC.CD?end=2020&locations=EG-BDID-IR-MY-NG-PK-TR&start=1999 (21.02.2024).
Geyik, O., Şeren, G. Y. ve Iliman, T. (2024). Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: OECD ülkelerinden kanıtlar. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36), 92-115.
Gömleksiz, M.ve Alagöz, M. (2012). İktisadi büyüme olgusuna ekonometrik bir yaklaşım: "BRIMCH" ülkeleri ve Türkiye örneği. Selçuk Üniversitesi İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 24(1), 121-148.
Gyimah-Brempong, K., ve Wilson, M. (2004). Health human capital and economic growth in SubSaharan African and OECD countries. The Quarterly Review of Economics and Finance, 44(2), 296-320.
Güven, D., Şimşek, T. ve Güven, A. (2018). Sağlık yönetimi kapsamında sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerine etkisi: MENA ülkeleri üzerine bir panel regresyon analizi. Sosyoekonomi, 26(37), 33-55.
Hayaloğlu, P. ve Bal, H. Ç. (2015). Üst orta gelirli ülkelerde sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(2), 35-44.
Kar, M. ve Ağır, H. (2006). Türkiye’de beşeri sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Eşbütünleşme ile nedensellik testi. 1926-1994. Selçuk Üniversitesi İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11, 51-68.
Karagöz, Y. (2010). İlişki katsayıları ile iktisat fakültesi öğrencilerinin başarısını etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32), 425-446.
Karaş, E. (2022). Sağlık harcamalarına etki eden faktörlerin belirlenmesi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler örneği. International Journal of Public Finance, 7(2), 509-538.
Kavuncubaşı, Ş. ve Yıldırım, S. (2010). Hastane ve sağlık kurumları yönetimi (3. Baskı) Ankara: Siyasal Kitabevi.
Knowles, S. ve Owen, D. (1995), Health capital and cross-country cariation in income per capita in the Mankiw–Romer–Weil model, Economics Letters, 48, 99–106.
Knowles, S. ve Owen, D (1997), Education and health in an effective labour empirical growth model, Economic Record, 73(3), 14–28.
Koç, Ö. E. (2019). Türkiye’de sağlık harcamaları ve özel kesim uygulamaları. Bursa: Ekin Yayınevi. Köse, Z., ve Gültekin, H. (2021). G20 Ülkelerinde sağlık harcamaları, nüfus, yaşam beklentisi ve ekonomik büyüme ilişki üzerine bir inceleme. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(4), 1600-1616.
Lustig, N. (2004). Investing in health for economic development: The case of Mexico. Report By The Mexican Commission On Macroeconomics and Health, 1st Edition, 1-60.
https://web.archive.org/web/20180722064339id_/https://www.econstor.eu/bitstream/10419/ 63484/1/510836623.pdf (15.05.2023).
Mayer, D. (2001). The long-term impact of health on economic growth in Latin America. World Development, 29(6), 1025–1033.
Odhiambo, N. M. (2021). Health expenditure and economic growth in sub-Saharan Africa: An empirical investigation. Development Studies Research, 8(1), 73-81.
Özavcı, M. (2019). Kamu politikası aracı olarak sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ardahan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, Ardahan.
Özbay, F. ve Oğuztürk, B. (2020). Panel veri modellerinde sapmalara karşı alternatif yaklaşımlar: Statik ve dinamik panel veri modelleri üzerine bir inceleme. M. Mete (Ed.) İktisadi ve İdari Bilimlerde Teori ve Araştırmalar II içinde (373-392). Ankara: Gece Kitaplığı.
Özdemir, A. (2020). Ekonomik işbirliği ve kalkınma örgütü (OECD) ülkelerindeki sağlık harcamalarının makroekonomik değişkenler üzerindeki etkileri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (22), 563-588.
Pradhan, R. P. (2011). Effects of health spending on economic growth: A time series approach. Decision, 38(2), 68-83.
Saraçoğlu, S. ve Songur, M. (2017). Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Avrasya ülkeleri örneği. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(16), 353- 372.
Taban, S. ve Kar, M. (2006). Beşeri sermaye ve ekonomik büyüme: Nedensellik analizi, 1969-2001. Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 159-182.
Tekabe, L. F. (2012). Health and long run economic growth in selected low income countries of Africa South of the Sahara. Cross Country Panel Data Analysis. https://www.divaportal.org/smash/get/diva2:579350/FULLTEXT01.pdf?cv=1 (05.06.2023).
Üzümcü, A. ve Söğüt, Y. (2020). Kamu sağlık harcamaları - iktisadi büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine bir inceleme (1983-2019). Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 6(2), 275-295.
Yalçın, A. Z. ve Çakmak, F. (2016). Türkiye’de kamu sağlık harcamalarının insani gelişim üzerindeki etkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(4), 705-723.
Yerdelen Tatoğlu, F. (2021). Panel veri ekonometrisi. İstanbul: Beta Basımevi. WHO (2024). https://www.who.int/data/gho/data/major-themes/health-and-well-being (29.03.2024).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Panel Veri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serap Ürüt Saygın ^*
0000-0002-5098-375X
Türkiye

Ahmed Rüchan İşler
0000-0001-9179-996X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

4 Aralık 2024

Kabul Tarihi

24 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.38122/ased.1596114

IZ

https://izlik.org/JA68HC63XU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ürüt Saygın, S., & İşler, A. R. (2024). Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 82-100. https://doi.org/10.38122/ased.1596114

AMA

1.Ürüt Saygın S, İşler AR. Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz. ASED. 2024;8(2):82-100. doi:10.38122/ased.1596114

Chicago

Ürüt Saygın, Serap, ve Ahmed Rüchan İşler. 2024. “Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (2): 82-100. https://doi.org/10.38122/ased.1596114.

EndNote

Ürüt Saygın S, İşler AR (01 Aralık 2024) Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 2 82–100.

IEEE

[1]S. Ürüt Saygın ve A. R. İşler, “Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz”, ASED, c. 8, sy 2, ss. 82–100, Ara. 2024, doi: 10.38122/ased.1596114.

ISNAD

Ürüt Saygın, Serap - İşler, Ahmed Rüchan. “Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8/2 (01 Aralık 2024): 82-100. https://doi.org/10.38122/ased.1596114.

JAMA

1.Ürüt Saygın S, İşler AR. Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz. ASED. 2024;8:82–100.

MLA

Ürüt Saygın, Serap, ve Ahmed Rüchan İşler. “Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz”. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2024, ss. 82-100, doi:10.38122/ased.1596114.

Vancouver

1.Serap Ürüt Saygın, Ahmed Rüchan İşler. Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz. ASED. 01 Aralık 2024;8(2):82-100. doi:10.38122/ased.1596114

Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz

The Relationship Between Health Expenditure and Economic Growth: An Analysis on D8 Countries

Abstract

Keywords

Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: D8 Ülkeleri Üzerine Bir Analiz

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster